Karaciğer Yağlanması Nedenleri ve Tedavisi

Karaciğer yağlanması,  karaciğerdeki yağ birikimini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Karaciğerde yağ olması normal bir durumdur. Ancak, karaciğer ağırlığının yaklaşık %5 ile %10 oranında yağlanması “Karaciğer Yağlanması” olarak tanımlanır.

Genellikle geriye döndürülebilen bir tablodur. Bunun için bir takım yaşam tarzı değişikliklerine başvurulması yeterli olmaktadır. Belirti vermeksizin uzun zaman varlığını koruyabilir. Genellikle tesadüfen tespit edilir.

Karaciğer Yağlanması

Karaciğer, vücudun ikinci büyük organıdır. Besinlerin işlenmesi ve kandaki zararlı maddelerin süzülmesi ana görevlerindendir. Bu filtreleme görevi, aşırı yağlı karaciğerde kesintiler meydana getirir. Karaciğerin, kendi kendini onarabilen ve hasar gören hücrelerin yerine yenilerini inşa edebilen bir yapısı vardır. Ancak bu hasarlar çok sık tekrar ederse, karaciğerde yara izleri bırakabilir. Bu tablo siroz olarak adlandırılan hastalık tablosudur.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, karaciğer yağlanması sık görülen bir durumdur. Sebepleri tespit edilip ortadan kaldırılmadığı taktirde kalıcı hasar oluşturma riski yüksektir.

Karaciğer Yağlanmasının Belirtileri

Belli başlı bir belirtisi yoktur. Yorgunluk, halsizlik gibi genel belirtiler gösterse de, yeterli inceleme yapılmadan fizik muayene ile tespiti zordur. Karaciğerde büyüme söz konusu değilse, fizik muayeneye ek olarak, birtakım tetkiklerle tespiti mümkün olmaktadır.

Karaciğer yağlanması ileri seviyelerde ise, karaciğer iltihabına neden olabilir. Bu durumda, kilo kaybı, iştahsızlık, karın ağrısı, halsizlik, bitkinlik gibi belirtiler görülebilir.

Karaciğer Yağlanmasının Nedenleri

Karaciğer yağlanmasının en önemli nedeni alkol bağımlılığıdır. Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasının nedeni tam olarak tespit edilememiştir.

Karaciğer yağlanması, vücudun aşırı yağ üretiminin metabolize edilememesinden kaynaklanır. Karaciğer hücrelerinde biriken fazla yağ, karaciğer yağlanmasına yol açar. Ancak yağlı diyetin karaciğer yağlanmasına yol açabileceğine dair kesin bir ifade bulunmamaktadır.

Alkol bağımlılığının yanı sıra, karaciğer yağlanmasına yol açabilecek başlıca faktörler şu şekilde sıralanabilir.

  • Obezite
  • Kanda yüksek yağ seviyeleri, hiperlipidemi
  • Diyabet (Şeker Hastalığı)
  • Kalıtımsal Nedenler
  • Hızlı kilo kaybı
  • Bazı ilaçların yan etkileri (Aspirin, Steroidler, tamoksifen ve tetraksilin içeren belli başlı ilaçlar)

 

Karaciğer Yağlanmasının Çeşitleri

Dört ana başlık altında sıralanabilecek karaciğer yağlanmasının türleri şunlardır:

Nonalkolik Karaciğer Yağlanması

Alkolik olmayan karaciğer yağlanması (NAFL) karaciğerin yağları parçalamada zorluk çektiği durumlarda ortaya çıkar. Parçalanamayan yağlar, karaciğer dokusunda birikip hastalığa neden olurlar. Karaciğerin toplam hacminin %10’u yağ ihtiva ediyorsa karaciğer yağlanması ortaya çıkar. Alkol ile ilişkisi tespit edilemeyen bu tür vakalar NAFL (Nonalcoholic Faty Liver) teşhisi ile takip edilirler.

Alkolik Karaciğer Yağlanması

Alkole bağlı yağlı karaciğer, alkol kaynaklı karaciğer hastalığının ilk evrelerindendir. Aşırı alkol, karaciğer dokusuna zarar verir. Karaciğer dokusu yağları parçalayamaz ve yağlar karaciğer dokusunda birikirler. Bu durumda yaklaşık 6 haftalık bir sürede yapılacak alkol perhizi biriken yağların ortadan kalkmasına yardımcı olabilir. Alkol tüketiminin devam etmesi halinde ise, siroz gelişme olasılığı artmaktadır.

Nonalkolik Steatohepatit (NASH)

Karaciğerde yağ birikimi durumunda, karaciğer şişmektedir. Alkole bağlı gelişmeyen bu tablo alkolsüz steatohepatit (NASH) olarak adlandırılır. Karaciğer fonksiyonlarını bozabilen bu tabloda belli başlı belirtiler ortaya çıkabilir.

  • İştahsızlık
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Karın Ağrısı
  • Ciltte Sarılık

Tedavi edilmezse Siroz’a ve son olarak da karaciğer yetmezliğine kadar ilerler.

Gebelikte Akut Karaciğer Yağlanması

Gebelikte ortaya çıkabilen ve ciddi hayati tehlike oluşturabilen, ender görülen  bir komplikasyondur. Belirtiler üçüncü trimesterda başlar.

  • Sürekli mide bulantısı
  • Sağ üst karın ağrısı
  • Sarılık
  • Genel durum bozukluğu

Gebelerde tespit edilmesi durumunda takibi gerekir. Çoğu vakalar, doğum sonrası iyileşmekte ve hastalık kalıcı etki bırakmamaktadır.

Kimler Risk Altında

Karaciğer yağlanması, karaciğerde yağların fazladan birikmesi sonucu ortaya çıkar. Özellikle obez kişilerde gelişme olasılığı daha yüksektir. Tip 2 diyabet hastaları diğer risk grubunu oluştururlar. Karaciğerde yağ birikmesi, tip 2 diyabette görülen insülin direnci ile ilişkilendirilmektedir.

Karaciğer yağlanmasını arttırabilecek diğer etkenler şöyle sıralanabilir.

  • Aşırı alkol tüketimi
  • Aseteminofen türü ilaçların aşırı dozlarda alınması
  • Gebelik
  • Yüksek Kolesterol seviyeleri
  • Yüksek trigliserit seviyeleri
  • Yetersiz beslenme
  • Metabolik Sendrom

Karaciğer Yağlanması Nasıl Teşhis Edilir?

Fizik Muayene

Karaciğer iltihaplanmalarında, doktorunuzun fizik muayenesi sonucu birtakım bulgular tespit edilebilir. Yorgunluk, iştahsızlık gibi belirtileriniz varsa mutlaka doktorunuzla paylaşınız. Alkol kullanımı ve ilaç geçmişinizi de doktorunuzun bilmesinde yarar vardır.

Kan Tetkikleri

Karaciğer enzimlerinin durumunu tespit etmek için kan testlerine başvurulabilir. Karaciğer enzimlerinde yükselme olması her zaman karaciğer yağlanmasına işaret etmese de, konuya eğilmek açısından yardımcı olmaktadır. Enflamasyon nedenlerini tespit için ilave tetkikler gerekebilmektedir.

Ultrason

Karın ultrasonunda, yağlı karaciğer beyaz bir alan olarak görünür. Dolayısıyla, ultrason ile karaciğerin incelenmesi önemli bir teşhis yöntemidir. Bilgisayarlı Tomografi ve Manyetik Rezonans gibi yöntemler de kullanılabilir. Karaciğer yağlanmasının tespiti mümkün iken bıraktığı hasarın tespit edilmesi olanaklı değildir.

Karaciğer Biyopsisi

Karaciğerden, iğne yardımıyla doku örneği alınması işlemidir. Lokal anestezi altında yapılan kısa bir işlemdir. Bu yöntem, hem karaciğer yağlanmasının tespiti hem de nedenlerini öğrenmek açısından en etkili yoldur.

Karaciğer Yağlanmasının Tedavisi

Tedavi seçenekleri arasında ameliyat bulunmaz. Daha çok yaşam tarzı değişiklikleri istenir. Risk faktörlerini azaltmaya yönelik bu değişiklikler başlıca şunlardır:

  • Alkol alımının sınırlandırılması veya tamamen durdurulması
  • Kolesterol tedavisi
  • Kontrollü zayıflama
  • Kan şekeri düzeyinin ayarlanması

Obeziteye veya sağlıksız beslenmeye bağlı karaciğer yağlanması söz konusu ise, fiziksel aktivitenin arttırılması ve diyetin düzenlemesi önerilebilir.Günlük kalori alımının azaltılması, kilo vermede ve karaciğer yağlanmasını onarmada vücudunuza yardımcı olacaktır.

Yağlı gıdaların diyetten çıkarılması ve şeker alımının sınırlandırılması ile de karaciğer yağlanmasının önüne geçebilirsiniz. Taze meyve ve sebzelerin tüketilmesi, tahıllar gibi sağlıklı gıdaların seçimi, yine karaciğerinizi koruyacak faktörlerdendir. Kırmızı et yerine beyaz etin tercih edilmesi de seçenekleriniz arasında yer almalıdır.

 

Yorumlar
Paylaş.

Yazar Hakkında

Yorumlar kapatıldı.